قربانيان‌سودجويي و سهل‌انگاري

چهارشنبه, 07 مرداد 1394 ساعت 09:33

10 روز از سيل تهران در منطقه كن و سولقان گذشته است و مسئولان عنوان مي‌كنند مقصر اصلي اين رخداد مشخص نيست. براي افرادي كه مي‌دانند زمين‌خواري، كوه‌خواري و حتي اخيرا درياخواري چيست، حتما واژه رودخواري نيز چندان دور از ذهن نيست.

به گزارش بورس اخبار ؛ زنگ خطر رودخواري در اكثر رودخانه‌هاي اطراف تهران مدت زيادي است كه نواخته شده است. با وجود اين، هنوز هم با وجود اينكه سيل خسارات مالي و جاني دربر داشته است براي رفع تملك و رها‌سازي اين زمين‌ها و زمين‌هاي مشابه آن در حريم رودخانه‌هايي مانند چالوس و فشم قبل از وقوع فجايع مشابه هنوز دير نيست. مالكيت عده‌اي بر زمين‌هاي حريم رودخانه كن و كاربري تجاري اين زمين‌ها كه اكثرا به عنوان تالار و رستوران مورد استفاده قرار مي‌گيرد آن‌قدر از سوي مسئولان مورد بي‌توجهي قرار گرفت تا پيامد خود را به شكل سيل و خسارات مالي و جاني نشان داد. حدود 10 روز از سيل شامگاه بيست و هشتم تير تهران گذشته است و با وجود اظهارنظرهاي مختلف مسئولان درباره اين سیل و طوفان هنوز كسي نمي‌داند چرا چند دقيقه باران شديد تا اين اندازه خسارت به بار آورد. يكي هواشناسي را در اطلاع‌رساني ديرهنگام مقصر قلمداد مي‌كند و ديگري ضعف مديريت بحران را عامل اين حادثه مي‌داند اما براي كساني كه عمري است در اين منطقه زندگي كرده و با سبك زندگي و ساخت و سازهاي بي‌قاعده و بي‌رويه اين مناطق آشنايي دارند ويراني اين ساخت و سازها با كمترين اشاره چندان دور از ذهن نبود. 

 

 تخت‌هايي در مسير رودخانه 

اطراف شهر شلوغ و پردود تهران به دليل دور بودن از دود و مظاهر شهري براي خيلي‌ها محل گشت و گذار و تفريح است و براي عده‌اي ديگر محل كسب سود و درآمد از رستوران‌ها و اماكني كه با بهره‌گيري از جاذبه‌هاي طبيعي گردشگران زيادي را به سمت خود مي‌كشاند. در غربي‌ترين نقطه پايتخت و بيرون از شهر يعني در جاده امامزاده داوود و در فاصله روستاهاي كن و سولقان با تهران نيز چند سالي است شاهد ساخت و سازهاي مختلف براي سكونت و در كنار آن ساخت رستوران‌ها و تفرجگاه‌هايي هستيم كه البته هر روز هم تعدادشان بيشتر مي‌شود. اين رستوران‌ها در ظاهر براي خيلي‌ها كه دنبال يك جاي دنج و بي‌سر و صدا در دل طبيعت براي خوردن غذا و صرف چاي و قليان هستند گزينه‌هاي مطلوبي است اما بايد ديد آيا اين ساخت‌وسازها از نظر محيط زيستي كه نه حتي از نظر معماري و شهرسازي چه اندازه مطلوب و مناسب است. اصلي‌ترين و بزرگ‌ترين رستوران‌هاي اين جاده در سمت راست و در مسيري كه به كوه منتهي مي‌شود قرار دارند و با پله‌هاي زيادي به پايين سطح زمين مي‌رسند. كنار رودخانه جايي است كه صاحب رستوران‌ها نه تنها از زمين بلكه از تمام حاشيه‌هاي رودخانه به عنوان تخت و محل اسكان مشتريان استفاده كرده و به عبارت ديگر تخت‌ها همه در مسير رودخانه قرار گرفته است. البته اين تصوير قبل از ويراني و سيل 10روز قبل است و امروز يعني 10 روز بعد از سيل همه‌چيز نابود شده است و فقط تير و تخته و ضايعات به چشم مي‌خورد. پسر جواني جلوی در يكي از رستوران‌ها ايستاده است. وقتي از او مي‌پرسم چه بر سر اين رستوران آمده، با لهجه غليظ افغاني مي‌گويد: سرايدار اينجاست و اين رستوران در حقيقت همان جايي است كه در آن سيل هفته گذشته باعث شد پنج جوان را آب با خود ببرد و سه نفرشان فوت كنند. او مي‌گويد: آنها كنار رودخانه (با دست به يك نقطه از پايين و كنار رودخانه كه از بقاياي آن هنوز چند تكه چوب به چشم مي‌خورد اشاره مي‌كند) همين جا بودند. بعد ادامه مي‌دهد: بارها به صاحب رستوران گفته بودند اين رودخانه بالا و پايين دارد، اصلا همه رودخانه‌ها بالا و پايين مي‌روند مثل دريا كه جزر و مد دارد. آيا درست است شما جلوی ساحل و جايي كه مي‌دانيد دير يا زود زير آب مي‌رود خانه بسازيد؟

 خسارت‌های سیل و طوفان و قربانيان غير بومي

هيچ كدام از آنهايي كه آن روز آمده بودند براي تفريح، به فكرشان هم نمي‌رسيده كه قرار است چه اتفاقي بيفتد. حالا چند روز بعد از حادثه، هنوز خانواده‌هايي در كنار امدادگران ديده مي‌شوند كه با چشم‌هاي نگران، دنبال عزيزشان مي‌گردند. آمار كشته‌شده‌هاي اين سيل مشخص است اما كسي نمي‌گويد همه اين افراد كساني بودند كه آن روز در آن ساعت كنار رودخانه بودند و در رستوران يا خارج از آن در حريم رودخانه به اصطلاح روز تعطيل خود را سپري مي‌كردند. جداي از خسارات مالي كه به روستاها و زمين‌هاي كشاورزي وارد شد خسارات جاني اين فاجعه قابل پيشگيري بود آن هم فقط با كمي عاقبت‌انديشي و تفكر عاقلانه. آنهايي كه فارغ از خطرات و تبعات كارهايشان فقط براي كسب سود با اين توجيه كه زمين متعلق به آنهاست و اختيار آن را دارند و نیز همه افرادي كه با وجود مشاهده شرايط مناسب جوي و طوفان اين منطقه را ترك نكردند، هرگز فکر نمی‌کردند چنین به دردسر و گرفتاری  بیفتند.

 همه‌چيز در عرض يك ربع اتفاق افتاد

كل جاده را آب گرفته بود. همه‌چيز را داشت مي‌شست و مي‌برد. مرد اين را مي‌گويد و اشاره مي‌كند به حاشيه جاده كه گل و لاي همراه با شاخه‌هاي كنده شده درخت‌ها را مي‌شود آنجا ديد؛ گرچه بيشتر محدوده را پاكسازي كرده‌اند. مرد ميانسال از محلي‌هاست. مغازه‌دار است. مشتري‌ها دارند خريد مي‌كنند. گردو و گيلاس سولقان، خوردن دارد. مي‌گويد: «سيل خيلي به روستاها خسارت زده. بيشترش به روستاي سنگان. محصول‌شان را از بين برده و خانه‌ها خسارت ديده‌اند. به اهالي آسيب جاني نرسيده. فقط مالي. كشته‌ها، آنهايي هستند كه براي گردش آمده بودند، چيني‌ها هم همينطور.» يكي ديگر از شاهدان عيني اين حادثه مي‌گويد: «بارندگي از بالا شروع شد. اينجا هنوز چندان خبري نبود. باران بالا تند شده بوده اما اينجا نم‌نم مي‌زد. مردم كنار رودخانه بودند. بعضي‌ها چادر زده بودند كه باران خيس‌شان نكند. براي همين هم متوجه نشده بودند كه سيل دارد مي‌آيد. البته آنهايي هم كه در چادر نبودند، كار زيادي نتوانستند بكنند. كل ماجرا خيلي طول نكشيد. نهايتش يك ربع از زماني كه باران گرفت. مردم غافلگير شدند.»

 روستاي سنگان خسارت جاني نداشته است

در بين كشته‌شدگان اما اعلام شد يكي از اتباع چيني كه در حقيقت از پيمانكاران پروژه آزاد راه تهران ـ شمال بوده نيز جان خود را از دست داده است. وقتي جلوی كانكس‌هايي كه براي اسكان چيني‌هاست مي‌رسم هنوز هم آب پشت كانكس‌ها جمع شده و كارگاهشان كامل تخريب شده است. جمع شدن آب پشت اين كانكس‌ها باعث طغيان آن شده و مشخص نيست چرا افرادي كه خودشان دستي در ساخت و‌ساز دارند نفهميده‌اند ساختن كانكس كنار مسير رودخانه كاري خطرناك است. بالاتر از پل نيمه ساخته كه ستون‌هاي عظيمش از دور پيداست، جاده به سمت روستاي سنگان مي‌رود؛ همانجا كه مي‌گويند سيل بيشتر از همه‌جا به آن خسارت زده است. وقتي از يكي از كسبه‌هاي اين روستا درباره سيل مي‌پرسم مي‌گويد: «سيل از امامزاده قاسم شروع شد و اين كانكس‌ها (با دست به كانكس‌هاي چيني‌ها اشاره مي‌كند) چون در مسير سيل بودند آب پشتشان جمع شد و كانكس‌ها به هوا بلند شده و در مسير سيل بر سر مردم افتادند.» پيرمرد با هيجان زيادي مي‌گويد: «من اين صحنه را ديدم و از ترس نزديك بود سكته كنم. فكر كردم آخر دنيا فرارسيده.» مرد مغازه‌دار مي‌گويد: «ببينيد كجاها در مسير سيل بيشتر نابود شده و چه كساني فوت كردند. اين نقاط همان جاهايي بودند كه نبايد ساخته مي‌شدند و ساختنشان از اول اشتباه بود يعني كنار رودخانه و حاشيه آن.» هنوز هم امدادگران در مسير رودخانه جابه‌جا ديده مي‌شوند. هنوز مشغول جست‌وجو هستند. تمام مفقودي‌ها پيدا نشده‌اند. قرار است بروند پايين، كنار رودخانه، روستاي سنگان و رندان. 

 خانه‌هاي روستاي رندان كنار رودخانه نيست

آبشار دره حيدر كن و سولقان نيز يكي از شاهراه‌هاي وقوع سيلاب بوده است. اين آبشار زيبا در شمال روستاي رندان (رندان به معني كسي كه روايت مي‌داند) در منطقه سولقان واقع شده است. روستاي رندان، روستايي است در دامنه كوه با جمعيت كم كه مردم آن بيشتر به دامداري و باغداري اشتغال دارند. اين روستا با اينكه فاصله كمي با تهران دارد هنوز بكر و دست‌نخورده باقي مانده است. گرچه چند سالي است در سايت‌هاي اينترنتي، آگهي‌هايي منتشر مي‌شوند كه نشان مي‌دهند كساني، زمين‌هاي روستا را به حراج گذاشته‌اند و به زودي پاي ويلاسازها به آنجا باز مي‌شود. اين روستا هنوز به سرنوشت خيلي از روستاهاي شمال كشور گرفتار نشده است. آنجا هنوز بافت سنتي‌اش را حفظ كرده و كوچه پس‌كوچه‌هايش از رفت‌وآمد غريبه‌هاي شهري شلوغ نشده‌اند. يكي از اهالي روستا درباره لحظه طغيان آبشار مي‌گويد: «با اينكه سيل پايين‌دست و روستاي سنگان از اينجا رد شده بود كسي آسيب نديد و فقط زمين‌هاي كشاورزي نابود شدند. دليل آن هم اين بود كه مردم روستايي خانه‌هاي خود را كنار رودخانه نمي‌سازند، چون با باران شديد احتمال طغيان رودخانه هميشه وجود دارد.» شاهدان عيني و اغلب افرادي كه شاهد اين اتفاق بودند مي‌گويند خيلي بيش از پنج يا 10 نفر در اين سيل نابود شده‌اند و اين را با چشم خودشان ديده‌اند كه جنازه‌هاي حدود 20نفر را روز اول تيم امداد و نجات بيرون كشيده‌اند. با وجود اين، بايد گفت بي‌شك سيل و زلزله و بسياري از بلاياي طبيعي ديگر در همه جا اتفاق مي‌افتد اما اينكه اين اتفاقات تا چه اندازه قابل پيشگيري است و تا چه اندازه مي‌توان خسارات آن را كم كرد بستگی به اتخاذ رویکردهای مطلوب در این زمینه دارد. حضور در لحظه و امدادرساني در كنار پيش‌بيني البته بسيار موثر بوده و خسارات برگشت‌ناپذیر يعني خسارات جاني را كاهش مي‌دهد اما با ساخت و‌ساز اصولي و تحت استاندارد زيست محيطي و شهرسازي مي‌توان تا حد زيادي اين خسارات را كم كرد. در حادثه سيل كن و سولقان اگر ساخت‌و‌سازي در حريم رودخانه صورت نمي‌گرفت كسي در آن لحظه كنار رودخانه نبود و اين خسارت‌ها جاني نمي‌بود.

منبع : روزنامه آرمان - صباالسادات حسيني

انتهای خبر

درباره ما

سایت تحلیلی خبری

بورس اخبار

تماس با ما

  • mail to : irbourseakhbar@gmail.com